Takato

مرکز تحقیقات کاربردی و تولید بذر (تکاتو)

 

خردل سفید (Sinapis alba, 2n = 24, SS) گیاهی علفی یکساله از خانواده براسیکاسه (Brassicaceae) است که گاهی Brassica alba  یا Brassica hirta  نامیده می شود. خردل سفید به عنوان محصول بذری (ادویه ای)، علوفه ای و یا به عنوان کود سبز کشت  می شود، در حال حاضر این گیاه در سراسر جهان کشت می گردد. اگر چه رویشگاه اصلی آن احتمالا مربوط به منطقه مدیترانه می باشد اما    هم اکنون در شمال غرب اروپا، روسیه، ژاپن، آمریکای شمالی و جنوبی، استرالیا، نیوزیلند، هند، آفریقای شمالی و چین پراکنده است. ارتفاع گیاه بین 30 تا 60 سانتی متر متغیر است.

ساقه این گیاه منشعب، شیار دار، زبر و معمولا کرک دار است. گل های زرد رنگ این گیاه تولید خورجین کرک دار کرده و هر خورجین دارای 2 تا 3 بذر است، طول خورجین تقریبا به یک سانتی متر می رسد. بذر خردل سفید سخت، گرد، به رنگ زرد تا قهواه ای روشن و معمولا حدود 1 تا 5/1 میلی متر قطر دارد. بذرها درست قبل از شکافتن غلاف، قابل برداشت هستند. خورجین به آسانی ریزش نداشته بنابراین می تواند مستقیما با کمباین برداشت شود. همچنین بذر این گیاه بزرگتر از بذر خردل سیاه (Brassica nigra) است. میزان روغن بذر این گیاه 25 تا 30 درصد گزارش شده است. همچنین بذر این گیاه محتوی ماده sinalbin (تری گلیکوزید) است که مسئول طعم تند آن می باشد، ولی به طور کلی طعم آن ملایم تر از بذر خردل سیاه است. خردل سفید به طور صد در صد توسط باد و حشرات (عمدتا زنبور عسل)، گرده افشانی می شود. دو زیر گونه از Sinapis alba شناخته شده است. زیر گونه sp. alba  Sinapis alba با برگ هایی به شکل شانه ای متقاطع است. خورجین 20 تا 40 میلی متر طول و 3 تا 4 میلی متر عرض داشته و لایه وسط خورجین خار دار، منقار آن به طول 10 تا 30 میلی متر و بذر آن زرد یا قهوه ای کمرنگ می باشد. در زیر گون   sp. dissecta   Sinapis alba برگ ها به شکل شانه ای است اما متقاطع نمی باشد و دارای لوب انتهایی بیضی شکل، طول خورجین 25 تا 30 میلی متر و عرض 5/3 تا 5/6 میلی متر می باشد. لایه وسط خورجین کمی کرک دار و یا بدون کرک، منقار خورجین به طول 10 تا 20 میلیمتر و بذر به رنگ قهوه ای مایل به خاکستری است. خردل سفید گیاهی روز بلند، دارای رشد سریع بوده که آب و هوای معتدل با کمی رطوبت را ترجیح می دهد. این گیاه  می تواند درجه حرارت بالا را تحمل کند، اما روزهای بسیار گرم در طول گلدهی و رسیدگی ممکن است میزان تشکیل بذر و کیفیت آن را کاهش دهد. این گیاه به خاک های غنی از مواد مغذی با سطح بالایی از نیتروژن نیاز دارد، اما ممکن است بر روی طیف گسترده ای از خاک از سبک تا سنگین رشد کند، به هرحال این گیاه بهترین رشد را در خاک های لومی شنی نسبتا سنگین دارد. خردل سفید با رشد سریع خود می تواند در چند هفته حجم خوبی از پوشش گیاهی را ایجاد کند، اما با داشتن ریشه های نازک و کم عمق دوره خشکی را به خوبی تحمل نمی کند. همچنین این گیاه مستعد ابتلا به همه بیماری های خانواده کلم مانند بیماری ریشه گرزی است، بنابراین باید از کشت این گیاه در مزارع آلوده به بیماری اجتناب کرد. خردل سفید مقاومت بالایی به شرایط غرقابی و ریزش بذر در مرحله رسیدگی دارد. همچنین در این گیاه تحمل بالا به کک نباتی (Phyllotreta cruciferae L.)، مقاومت بالا به شب پره پشت الماسی (Plutella xylostella L.) و تعداد زیادی از  شته ها گزارش شده است. میزان روغن بذر خردل سفید در مقایسه با کلزا (Brassica napus) به طور قابل ملاحظه ای پایین تر و فاقد کیفیت بالای روغن و کنجاله است. با این حال پژوهشگران نشان دادند خردل سفید دارای بسیاری از صفات مطلوب زراعی است که اگر به 

کلزا منتقل شود، می تواند مفید باشد. این گیاه به تمامی آفات مهم محصولات خانواده براسیکا مقاوم یا متحمل است، همچنین به دمای بالا و ریزش بذر مقاومت دارد و قادر به تولید عملکرد دانه بالا بدون نیاز به حشره کش ها و علف کش ها است. امروزه انتقال ژن صفات مهم از این گیاه به کلزا از طریق روش های کشت تخمک و نجات جنین بعد از دورگ گیری توسط اصلاح گران صورت می گیرد.

منابع:

1. http://en.wikipedia.org

2. http://www.hort.purdue.edu

3. http://www.pfaf.org

4. Brown, J., Brown, A. and Erickson, D. 1997. Intergenetic hybridization between Sinapis alba and Brassica napus. Euphytica (93): 163-168.