Takato

مرکز تحقیقات کاربردی و تولید بذر (تکاتو)

 

تربچه ( RRژنوم، 2n= 2x=18 sativus, Raphanus) گیاهی دو لپه یکساله یا دوساله از خانواده براسیکاسه است. اعتقاد بر این است گیاه اولیه تربچه از علف هرز Raphanus raphanistrum از مناطق ساحلی و خاک های شنی اروپا و انگلستان منشا گرفته باشد. مصریان تربچه را 3000 سال قبل از میلاد مسیح کشت می کردند. امروزه این گیاه در سراسر جهان رشد کرده و مصرف می شود. تربچه گسترده ترین کشت را در ژاپن دارد. نام یونانی جنس Raphanus  به معنی "ظهور سریع" اشاره به جوانه زنی سریع این گیاهان دارد. تربچه می تواند در مدت سه روز از بذر به گیاهچه کوچک برسد. نام "تربچه" از کلمه لاتین radix  به معنی ریشه گرفته شده است. در حال حاضر جنس Raphanus به دو یا سه گونه تربچه زراعی sativus Raphanus، تربچه وحشی Raphanus raphanistrum و Raphanus caudatus طبقه بندی می شود. تعداد قابل توجهی از گونه های دیگر در جنس Raphanus در زمان های مختلف ارائه شده است، اما امروزه تقریبا همه به عنوان زیر گونه هایی از تربچه زراعی در نظر گرفته می شوند. همچنین R. raphanistrumدارای زیر گونه هایی است که R. raphanistrum SSP. landra و R. raphanistrum SSP. maritimus از مهمترین آنها می باشند. تصور می شود تربچه زراعی از هیبریداسیون بین R. maritimus  و landra R. به وجود آمده است.

ارتفاع این گیاه در تیپ های یکساله و دوساله متغیر بوده به طوری که ارتفاع گیاه تیپ های یکساله در مرحله رسیدگی به 10 سانتی متر   می رسد و تیپ های دوساله ممکن است ارتفاعی تا حدود 180 سانتی متر پیدا کنند. برگ تربچه معمولا سبز و لوب دار بوده و دارای بافت خشن است، اما برخی از آنها متمایل به رنگ ارغوانی و برخی از آنها صاف هستند. گل ها به شکل متقابل با چهار گلبرگ، معمولا سفید، صورتی یا بنفش هستند. خورجین نسبتا کوتاه، اسفنجی، دارای منقار دراز و حاوی 2 تا 3 بذر است. بذر بیضی شکل، کمی پهن و قهوه ای مایل به قرمز است. سیستم ریشه متشکل از یک ریشه عمودی اصلی چاق است که تا حدودی گوشتی و اغلب مایل به قرمز است. برخی از تربچه ها دارای ریشه سیاه و سفید و یا سبز هستند. 

به طور کلی، تربچه را می توان به چهار تیپ اصلی (تابستانه، پاییزه، زمستانه و بهاره) و واریته های مختلف از نظر شکل، رنگ و اندازه، مانند قرمز، صورتی، سفید، خاکستری، سیاه، سفید و زرد، با ریشه های گرد یا طویل تقسیم بندی کرد. عمق کاشت بذور تحت تاثیر اندازه ریشه است، بطوری که از یک سانتی متر برای تربچه های کوچک تا چهار سانتی متر برای تربچه بزرگ توصیه می شود. تربچه بهترین سازگاری را با آب و هوای سرد و یا معتدل ​​دارد. البته گونه های گرمسیری می توانند درجه حرارت بالا را تحمل کنند، اما برای دستیابی به عطر و طعم خوب و بافت مطلوب درجه حرارت بین 25 - 15 درجه سانتی گراد مورد نیاز است.

رایج ترین قسمت خوراکی این گیاه ریشه عمودی اصلی شلجمی است، اگرچه تمام قسمت های گیاه خوراکی بوده و به عنوان سبزی برگی استفاده می شود. بذر گونه هایRaphanus sativus  را می توان جهت استخراج روغن مورد استفاده قرار داد. بذر تربچه وحشی تا 48 درصد روغن دارد، که برای مصرف انسان مناسب نیست، روغن این گیاه منبع بالقوه از سوخت زیستی است. برخی از واریته ها به طور خاص برای بذر و یا غلاف بذر رشد داده می شوند. بذور خوراکی برخی واریته ها گاهی اوقات به عنوان  طعم دهنده به سالاد اضافه می شوند. تربچه سرشار از اسید آسکوربیک، اسید فولیک، پتاسیم و منبع خوبی از ویتامین B6، ریبوفلاوین، منیزیم، مس و کلسیم می باشد. این گیاه همانند دیگر اعضای خانواده کروسیفر مانند کلم بروکلی، کلم و کلم پیچ حاوی بسیاری از ضد اکسیدانها و ترکیبات مبارزه با سرطان می باشد. تربچه ها گاهی اوقات به عنوان محصول تله ای در برابر آفات مثل سوسک، به عنوان گیاهان همراه با بسیاری از گونه های دیگر کشت می شوند و در نتیجه، این آفات به برگها حمله کرده اما ریشه سالم باقی می ماند و می توان آن را بعداٌ برداشت نمود.

یکی از صفات مطلوب Raphanus sativus  که بسیار مورد توجه اصلاحگران کلزا  است وجود سیستم نر عقیمی سیتوپلاسمی و ژن  بازگرداننده باروری در این گیاه است که به طور گسترده ای برای تولید هیبرید و اصلاح کلزا مورد استفاده قرار می گیرد. علاوه بر این تربچه دارای صفات مطلوبی زراعی مانند مقاومت به نماتد سیست چغندر، بیماری ریشه گرزی کلم و زنگ سفید است. در حالی که اغلب محصولات زراعی خانواده براسیکاسه فاقد چنین صفاتی هستند. بنابراین تربچه   می تواند به عنوان گیاه بخشنده هسته ای و سیتوپلاسمی به منظور انتقال صفات مطلوب به کلزا بکارگرفته شود.

منابع

1. http://en.wikipedia.org

2. http://www.illinoiswildflowers.info

3. http://www.floridata.com/

4. http://agriinfo.in