Takato

مرکز تحقیقات کاربردی و تولید بذر (تکاتو)

 

یکی از عوامل کاهش راندمان تولید در زراعت کلزا خسارت حاصل از حمله آفات در مراحل مختلف رشد گیاه می­باشد. در اکثر نقاط کشور از اواسط فصل زمستان مزارع کلزا وارد فاز زایشی شده و به تدریج مراحل غنچه­دهی، گلدهی، غلاف و دانه­بندی را طی می کنند، در ادامه به نکاتی در ارتباط با آفاتی که در این مراحل به کلزا حمله می­کنند و نیز نحوه کنترل آنها پرداخته می­شود.

1) راب (لیسک):

از آفاتی بوده که در تمام مراحل رشدی در مزارع کلزا خصوصا در مناطق مرطوب فعالیت دارد

هرچند که خسارت آنها در مراحل اولیه کشت کلزا از اهمیت بیشتری برخوردار می باشد، ولی اگر جمعیت بالایی داشته باشند در مراحل بعدی رشد نیز قدرت صدمه رساندن به مزرعه کلزا را دارند. در شرایط سرد زمستان فعالیت این آفت کمتر می­شود، ولی با ملایم شدن هوا از اواخر زمستان مجددا فعالیت آنها بیشتر شده و به اندام های مختلف کلزا از جمله برگ­ها، شاخه­ها و حتی غلاف­های تشکیل شده آسیب می­رسانند. پناهگاه این آفت در فصول مختلف اغلب در زیر علف­های هرز حاشیه مزرعه و کنار جوی­ها می­باشد و از این جهت وجین و مبارزه با علف های هرز جهت کاهش جمعیت آنها در مزرعه بسیار مهم است.  مبارزه با آنها باید از ابتدای کشت کلزا مورد توجه قرار گیرد. اغلب از طعمه­های آغشته به سم جهت کنترل آنها استفاده می­شود که می­توان به مخلوط سبوس گندم مرطوب شده با سم آفت کش اشاره نمود و یا از طعمه­های آماده موجود در بازار مانند متالدهید (متالانجی) استفاده کرد.

2) سوسک­های گرده و گلخوار:

همزمان با شروع رشد زایشی و تشکیل غنچه­های کلزا، گونه­های مختلف سوسک­ها فعالیت خود را در مزرعه شروع می­نمایند که بسته به نوع رقم، منطقه کشت و شرایط آب و هوایی خسارت آنها بر روی کلزا متفاوت می­باشد. معمولا فعالیت این آفات در شرایط گرم و آفتابی و در مرحله غنچه­دهی کلزا بیشتر می­باشد.

 همچنین در مزارعی که در مناطق کوهپایه و حاشیه جنگل و با سطح کشت اندک می­باشند، جمعیت و خسارت این آفات بیشتر می باشد، بنابراین جهت جلوگیری از خسارت این آفات باید از کشت مزارع تکی کلزا در مناطق فوق خودداری نموده و تا حد امکان از ارقام زودرس­تر جهت کشت استفاده نمود. مبارزه شیمیایی با این آفات بستگی به میزان جمعیت، مرحله رشدی کلزا و قدرت خسارت آفت دارد و بهتر است با مشاهده این آفات در مزارع، جهت اقدام به سمپاشی با کارشناسان منطقه هماهنگی نمود.

3) شته­ها:

از آفات مهم دیگر که در مناطقی از کشور و در مراحل مختلف رشدی به کلزا حمله می­کند، گونه­های متفاوتی از شته­ها هستند که امکان خسارت آنها در مراحل زایشی رشد کلزا از جمله غنچه­دهی و گلدهی بیشتر می­باشد. جهت جلوگیری از خسارت شته ها، با توجه به استقرار آفت در پشت برگ­ها، باید بعد از سبز شدن گیاه کلزا بازدید­های دقیق از مزرعه به عمل آید و در صورت وجود آفت نسبت به کنترل به موقع آن اقدام گردد؛ زیرا اگر در کنترل آفت تاخیر انداخته شود، به علت سرد شدن هوا در زمستان مدیریت آن سخت خواهد بود. بعد از سرمای زمستان شته­ها به سرعت تکثیر نموده و با افزایش جمعیت آنها، احتمال خسارتشان در مراحل تشکیل غنچه و گل افزایش می­یابد. این آفات اغلب از حاشیه مزرعه شروع به توسعه می­نمایند و در صورت بررسی به موقع، سمپاشی اطراف مزرعه جهت جلوگیری از گسترش آنها کافی خواهد بود. از سموم حشره­کش مختلف مانند کنفیدور، پریمور، دیازینون و ... می­توان جهت مبارزه با آنها استفاده نمود که بهتر است جهت کنترل مناسب آفت با کارشناسان گیاه پزشک منطقه مشورت گردد.