Takato

مرکز تحقیقات کاربردی و تولید بذر (تکاتو)

 

آفتابگردان با توجه به آمار موجود بر خلاف انتظار  شرکت رشد سریع و غیر قابل انتظار یافت و موجب شد وزارت کشاورزی وقت به جای حمایت از شرکت دانه های روغنی راسا اقدام به توسعه کشت کند در این راستا تمهیدات لازم را با به کارگیری از کارشناسان یوگسلاوی در سال 1348 فراهم سازد. در این فعالیت انعقاد قرار داد، تحویل کود و بذر و تسهیلات برای کشت و تضمین خرید از ملزومات اساسی فعالیت به شمار می آمد ولی بذر موجودکماکان  همان رقم رکورد بود که شرکت راسا وارد و تولید می کرد.

مانند هر فعالیت اجرایی در بخش دولتی که همواره با مشکلاتی مواجه می گردد  پس از دو سال فعالیت موازی مجموعه دولتی با شرکت دانه های روغنی، به سبب نا کارآمدی سیستم دولتی کلیه فعالیتها دوباره به شرکت دانه های روغنی بازگردانده شد.

در سال 1349 بخش تحقیقات دانه های روغنی در موسسه اصلاح نهال و بذر آن زمان برای فعالیت در روی بذر های دانه های روغنی فعالیت خود راآغاز کرد.یعنی بخش اجرا حداقل شش سال از بخش تحقیقات جلو بود. در دهه شصت میلادی با کشف      نر عقیمی سیتوپلاسمی در آفتابگردان توسط پروفسور لوکرک فرانسوی، هیبریداسیون آفتابگردان برای افزایش تولید در واحد سطح و تولید بذرهای هیبرید مقاوم به بیماری ها وارد مرحله اجرا شد و مزارع آفتابگردان فرانسه تحت پوشش آن قرار گرفت.

در ایران با برنامه وسیع و منسجم برای توسعه این زراعت با استفاده از روش های فنی کارشناسان شرکت طراحی وعملیاتی گردید. روی این اصل طی دوره های آموزشی در کشور های دارای موقعیت تولید مطلوب، آموزش کارشناسان و تکنسین های فنی با هدف افزایش عملکرد با تمرکز دراستفاده از ارقام مناسب منطقه ،کشت مکانیزه ،اعمال روش های به زراعی در اولویت قرار گرفت.

در ابتدا کشت آفتابگردان در مناطق حاشیه بحر خزر به فرم دیم و در دیگر مناطق به روش آبی مورد بهره برداری بود. سپس امکانات جهت کشت دوم برای بهره وری بیشتر از اراضی در برنامه گنجانده شد.

به دلیل کسب اطلاعات جدید علمی توسط شرکت دانه های روغنی از روند روبه رشد پیشرفت کمی وکیفی توسعه زراعت، فرصتهای مناسبی ایجاد گردید تا  شرکت با حضور در کنفرانس های علمی تراز اول جهان و بهره برداری از اطلاعات بتواند به دستاوردهای مناسبی دسترسی یابد. برای نمونه بذور هیبرید ایلیرا 7702 که توسط مرحوم پروفسور لوکلوک به عنوان مقاوم به پلاسموپارا (سفیدک پنهان) معرفی و همزمان با کاربرد آن در فرانسه در سال 1352 وارد کشور شد ولی بهای زیاد آن توسعه این بذر را محدود کرد.بذور اولیه تولیدی موسسه اصلاح بذر مانند بی ا ل 1 تفاوت چندانی با ارقام گرده افشان آزاد نداشت در نتیجه مورد استقبال کشاورزان قرار نگرفت.

بعدا ارقام هیبرید در ایران در سالهای میانی دهه 60 تولید شده و با حمایت کمیته دانه های روغنی با پرداخت هزینه تولید در سطحی محدود کاشته شد. این ارقام مهر، شفق و... بودند ولی شرایط تولید در موسسه در کنار ارقام متعدد آفتابگردان مورد عمل چیزی نبود که موقعیت ممتاز تداعی نماید.در این رهگذر در جغرافیای کشت کشور آفتابگردان آجیلی با نوع روغنی آن در بیشتر نقاط کشور فاصله خود را حفظ نمود و در هم ادغام نشد و دلیل آن مغایرت هایی بود که در ارکان توسعه دو نوع محصول مشاهده شد که عبارت بودند از:

آسیب پذیری انواع روغنی دانه ریز و اصلاح شده به برداشت مکانیزه و در مقابل پرندگان در مسیر مهاجرت ها و در حواشی باغات

 

  • قیمت زیاد و غیر قابل رقابت نوع آجیلی که فاصله زیادی با نوع روغنی داشت.
  • میدان داری و نوسان قیمت آجیلی در مقابل قیمت ثابت نوع روغنی که هنوزهم از ابزار توسعه این زراعت و ترفند های بخش های واقعا خصوصی در مقابل سیستم دولتی بشمار میرود.

 

در نتیجه علی رغم فقدان آمار مطمئن در نقاط خاصی از کشور همه ساله 40تا55 هزار هکتار آفتابگردان آجیلی کاشته میشود در صورتیکه با همه ادعاها و طرح های دولتی برنامه اعلامی بویژه  در سالهای اخیر بسیار کاهش یافته و مقدار آفتابگردان روغنی تحویلی به صنعت روغن کشی در محدوده 5سال گذشته سالانه از 2000 تن کمتر است.

برای استفاده از آخرین دستاورد های علمی و تجربی اولین گروه کارشناسان در سال 1350 به رومانی اعزام شدند و در سال بعد دومین گروه به فرانسه که از پیشگامان تولید آفتابگردان بود روانه گردید در سال 1973 گروهی از کارشناسان ورزیده شرکت به ترکیه، برای ملاحظه کشت مناطق ترکیه اروپا (تراکیا) فرستاده شدند. در عین حال از تجربیات کارشناسان اروپای شرقی در احداث مزارع نمایشی و برگزاری هفته های ترویج در مقیاس های مختلف برای کارشناسان تا کشاورزان استفاده گردید.

در شش سال اول توسعه تا انقلاب اسلامی در کنار کادر فنی شرکت دانه های روغنی دانشگاه ها نیز فعال بودند و هر سال در یک دانشگاه با پرداخت هزینه توسط شرکت دانه های روغنی سمینار تحقیقات دانه های روغنی برگزار می شد و جدا از آن، شرکت درسمینارهای تحقیقات بین المللی آفتابگردان نیز حضور فعال داشت و مدیر عامل شرکت از اعضای هیئت علمی کنفرانس بین المللی آفتابگردان بود.

ذکر این موارد برای این است که توسعه آفتابگردان در جهت طولی و عرضی انجام می شد از طرفی سعی می شد بهترین ارقام مناسب کشت مناطق خاص ایران انتخاب گردد از سوی دیگر تکنولوژی لازم برای دسترسی به محصول در زراعت های آبی و دیم دقیقا به صورت     مرحله ای آموزش داده می شد و سطوح از بالا تا کشاورزان را فرا می گرفت. 

گردآوری:

مهندس سیف الله معطوفی

رئیس نمایندگی شرکت توسعه کشت دانه های روغنی مرکز گرگان

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد