Takato

مرکز تحقیقات کاربردی و تولید بذر (تکاتو)

 

نخل روغنی (پالم) قسمت دوم گیاه‌شناسی درخت پالم روغنی‎ Elaeis guineensis ‎گیاهی از خانواده ‏Arecaceae‏ زیر خانواده‎ ‎Arecoideae ‎و قبیله ‏‎ Cocoeae‏(که نارگیل را هم در برمی‌گیرد) است. جنس‎ Elaeis ‎دارای دو گونه مهمE. guineensis ‎‏ نخل روغنی آفریقایی وE. melanococca ‎‏ نخل ‏روغنی آمریکایی‎ ‎بوده که برای استفاده در هیبریداسیون با یکدیگر مناسب است. گل ‏آذین‏های نر و ماده گیاه در دوره‏های متناوب در قالب یک جنس دیده شده و بعد از حدود دو ‏سال از هم متمایز می‏شوند. این فرآیند تحت تأثیر رطوبت و شرایط آب و هوایی، فاکتورهای ‏باروری و اکولوژیکی قرار دارد.‏ توسعه و تکامل گل‌آذین و تبدیل آن به میوه 42 ماه طول می‏کشد که شامل 10 ماه تفرق ‏ابتدایی جنسی، 24 تا 26 ماه تکامل جنسی تا گلدهی و پنج تا شش ماه از گلدهی تا حصول ‏عملکرد می‏باشد. بسته به شرایط اکولوژیکی می‏تواند رسیدن به محصول بعد از 18 تا 24 ماه ‏انجام ‏پذیرد. وجود این حالت می‏تواند افق دید مناسبی را برای پیش‏بینی عملکرد ایجاد کند.‏ ساختمان گیاه نخل روغنی گیاهی بدون شاخه است که بین 20 تا 30 متر ارتفاع دارد. ریشه‏ها از پایه ‏هیپوکوتیل به وجود آمده و از قسمت بن ساقه رشد می‏کند. ریشه‏های اولیه به‌طور عمیق از بن ‏ساقه پایین می‏رود ولی تا زمانی که سطح آب بالا است کوتاه باقی می‏ماند. علاوه بر این آنها ‏ریشه‏های ثانویه، ریشه‏های سوم و چهارم به‌صورت متراکم در اطراف نخل رشد می‏کند. ‏حداکثر حجم تراکم ریشه در 15 سانتیمتری رؤیت می‏شود و تمرکز ریشه‏های ثانویه در عمق ‏‏5/1 تا 2 متری از طوقه می‏باشد. در مرحله گیاهچه‏‏ای یک ساقه‏چه پهن بر روی طوقه ایجاد ‏می‏گردد. تنه درخت تا 3 سالگی و زمانی که جوانه انتهایی به حداکثر رشد خود رسیده و ‏ایجاد یک مخروط معکوس می‏کنند پس از این مرحله پس از این مرحله رشد ساقه ‏ها شروع ‏می‏شود.


نسبت رشد ساقه بسته به شرایط محیطی و وراثتی بین 25 تا 50 سانتی‏متر در سال تغییر ‏می‏کند.‏ برگ‏ها به‌صورت مارپیچی منظم از مریستم تولید می‏شوند. تاج دارای 40 تا 50 برگ باز بوده ‏که تابع مراحل مختلف رشدی گیاه می‏باشد. تا زمانی که نهال‏ها شش‌ماهه شوند در هر ماه ‏یک برگ تازه تولید می‏شود. تعداد برگ‏های تولید شده در پنج تا شش‌سالگی به 30 تا 40 ‏برگ در سال افزایش می‏یابد. سطح برگ در یک درخت پالم بالغ حدود 400 مترمربع ‏می‏باشد. پریموردیوم گل‌آذین در زاویه هر برگ در زمان تولید برگ‏ها تشکیل می‏گردد. هر ‏پریموردیوم گل پتانسیل تولید گل‌آذین نر و ماده را دارد. تعداد گل‌آذین هر نخل بسته به تعداد ‏برگ تولیدی و تعداد گل‌آذینی که بدون سقط بالغ می‏شوند متغیر می‏باشد.‏ گل‌آذین‌ها گل آذین‏های نر و ماده در یک درخت پالم به‌صورت مجزا تشکیل می‏شوند. یک گل‌آذین نر ‏بین 10 تا 40 گرم گرده تولید می‏کند که خود شامل میلیون‏ها دانه می‏باشد. گل‌آذین ماده ‏دارای یک ساقه مرکزی است که سنبلچه‏ها به آن چسبیده‏اند بر روی این سنبلچه‏ها گل‏های ‏کرم رنگ ماده تشکیل می‏شود.‏ تعداد گل‏آذین نر و ماده نسبت گل‌آذین ماده به کل گل‌آذین باید برای دستیابی به عملکرد بالا زیاد باشد. محدوده ‏زمانی بین تفرق جنسی و شکوفایی گل حدود دو سال می‏باشد. نسبت جنسی تحت تأثیر عوامل ‏ژنتیکی و تا حدودی شرایط اقلیمی در زمان گلدهی متغیر می‏باشد.‏ میوه دهی و برداشت زمان گلدهی تا رسیدگی میوه‏ها بین 5 تا 6 ماه می‏باشد. خوشه میوه از زاویه برگ‏ها آویزان ‏می‏شود. خوشه پالم رسیده بسته به سن و قدرت درخت بین 1000 تا 4000 میوه داشته و وزن ‏یک خوشه در زمان رسیدگی بین 15 تا 25 کیلوگرم می‏باشد.


در شرایط مطلوب وزن آن به ‏بیش از 50 کیلوگرم هم می‏رسد. درصد میوه‏ها در هر خوشه معمولاً 50 تا 65 درصد بوده و ‏در رقم ‏Tenera‏ به نسبت ‏Dura‏ کمتر است. میوه‏ها تخم‌مرغی شکل و وزنی حدود 10 تا 20 ‏گرم دارند گوشت اطراف هسته دارای روغن قرمز رنگ پالم می‏باشد و دانه آن دارای روغن ‏مشابه روغن نارگیل است. ساختار روغن پالم و روغن هسته پالم از نظر شیمیایی متفاوت است.‏ طبقه‌بندی ارقام از آنجایی‏که نخل روغنی تک‌پایه و دگرگشن می‏باشد به‌طور انفرادی هتروزیگوت است. ‏طبقه‌بندی ارقام معمولاً بر اساس ساختار میوه و عملکرد (ارزش اقتصادی) صورت می‏پذیرد ‏مهم‌ترین طبقه‏بندی عبارت‌اند از‎:‎ Macrocaria پوسته حدود 6 تا 8 میلی‏متر ضخامت داشته و انواعDura ‎‏ از این گروه محسوب می‏شوند که ‏به‌طور عمده در سیرالئون و غرب نیجریه می‏رویند و ارزش اقتصادی ندارند.‏ Dura ضخامت پوسته 2 تا 8 میلی‏متر می‏باشد حدود 22 تا 55 درصد وزن میوه را در برمی‌گیرد. ‏مزوکارپ حدود 35 تا 55 درصد وزن را تشکیل می‏دهد عملکرد آنها کم است ولی ارقامی ‏مقاوم و برای کشت در باغات مناسب می‏باشند.‏ Pisifera پوسته آن نازک است و دانه‏های نخودی شکل کوچک در میوه‏های بارور دیده می‏شود. به ‏دلیل نسبت بالای سقط از ارزش تجاری اندکی برخوردار است ولی برای انجام تلاقی‏ها برای ‏نخل‏های تجاری حائز اهمیت است.‏ Tenera پوسته بین 5/0 تا 3 میلی‏متر ضخامت دارد که بین یک تا 32 درصد وزن میوه را در بر می‏گیرد. این ‏واریته از تلاقی دورا × پیسفرا آزاد گردیده است و ارزش اقتصادی بالایی دارد. بسیاری از ‏کشت‏های تجاری بر پایه نخل‏های ‏Tenera ‎می‏باشد حداکثر طول عمر نخل‏های روغنی حدود 200 ‏می‏باشد ولی عملکرد آنها به‌شدت بعد از 30 سالگی کاهش می‏یابد.‏